İletişim Öğeleri ve Dilin İşlevleri

• 1896-1982

• Rus düşünür

• Prag Okulu

• Yapısalcılık

• Göstergebilim (Antropoloji Semiyolojisi)

• İletişim Teorisi

• Verici, konuşucu, gönderen: Duygu, düşünce ve isteğin aktarılmasında sözü söyleyen kişi ya da topluluk

• Alıcı, dinleyici, gönderilen: İletilen sözü alan kişi ya da topluluk

• İleti, bildiri : Gönderici ile alıcı arasında aktarılmakta olan mesaj, duygu, düşünce ya da istek

• Kanal, oluk, bağlantı: Gönderici ile alıcı arasındaki iletinin gönderilme şekli (Sözlü: ses dalgaları, elektrik, kablo, uydu vb... – Yazılı: Kağıt, mail, mesaj vb...)

• Düzgü: Verici ile arasında arasında gerçekleşen iletişiminin kodlama sistemi (Dil: Türkçe, Almanca ...., işaret dili, film dili ...)

• Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortam

• Geri Dönüt: İletiye verilen her türlü yanıt, geri bildirim

– Ders

– Radyo haberleri

– Konferans

– Whatsapp

– Mektup

– Skype

– Film

– Roman

– Telgraf

• Gönderge İşlevi

• Anlatımsallık (Coşku) İşlevi

• Yazınsallık İşlevi

• Çağrı İşlevi

• İlişki İşlevi

• Üstdil İşlevi

• Bilgisel ve nesnel

• Üzerinde konuşulan konu

• Dilin düzanlama yönelik kullanımı

• Dinleyiciye dünyanın durumuyla ilgili yansız bilgi vermek

• Dilin bilgi verme işlevi

• Dil kullanımı bağlama yönelik

• İleti ile iletiye konu olan nesne arasındaki ilişkileri belirler

• Amaç: Gönderge konusunda doğru, nesnel, gözlemlenebilir ve doğrulanabilir bilgi vermek

• Karşılaşılan yerler

– Kullanma kılavuzları

– Betimleme

– Nesnel anlatılar

– Bilimsel bildiriler

– Kısa not ve özetler

– Raporlar

• Duygusal ve öznel

• İleti ile konuşucu arasındaki ilişki

• Konuşucunun kendi iletisine karşı davranışı ve tutumu

• Bir konuşucu tarafından üretilen her ileti onun imzasını taşır ve bunu dinleyiciye hissettirir

• Konuşucunun göndergenin niteliğine ilişkin düşünceleri

• Gönderge ile ilgili tutumu ( iyi, kötü, estetik vb...)

• Duygular, heyecanlar, korkular, sevinç, üzüntü vb....

• Dil kullanımı konuşucuya yönelik

• Karşılaşılan yerler

– Mektuplar

– Romanlar

– Şiirler

– Eleştiri metinleri

– Denemeler

– Dini hikayeler

– Masallar

– Kısa öyküler

– Dinletiler

• Dil kullanımı dinleyiciye yönelik

• Dilin çağrıda bulunma işlevi, alıcıya yönelik

• İleti ile dinleyici arasındaki ilişki

• Amaç: Alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmak (örtülü ya da açık bir şekilde bir şey istemek)

• İleti dinleyicinin aklına ya da duygusuna seslenebilir (Nesnel/Öznel ve Bilgisel/Duygusal)

• Bu işlev reklamcılıkla büyük önem kazanmaktadır

• Bu tür metinlerle yazar/çizer alıcıyı harekete geçirmek ve işin içine sokmak ve onu sorgulamak ister

• Karşılaşılan yerler

– Emir

– Soru sorma

– Sorgulama

– Yemek tarifleri

– El ilanları

– Reklam metinleri

– Genelgeler

– Aşk söylemleri

– Siyasal söylemler

• Dil kullanımı bildiriye yönelik

• Dilin yaratıcı ve sanatsal kullanımını içeren işlev

• Konuşucu dili kullanarak sadece bir bildiri aktarmaz, bildiriyi güzel ve kulağa hoş gelecek biçimde aktarır

• Dil, dinleyiciyi doğrudan doğruya dil kullanımına yöneltecek bir biçimde kullanılır

• Kullanıldığı yerler

– Şiirler

– Romanlar

– Ezgili, uyaklı metinler

– Hikayeler

– ...

• Kanala yönelik işlev

• Konuşucu ile dinleyici arasında iletişimin kurulmasını, sürdürülmesini ve kesilmesini amaçlar

– Kurulma: Alo, günaydın

– Sürdürme: Alo beni duyuyor musunuz?

– Kesilme: Telefonlaşırız / Öpüldünüz ...

• İletişimin içeriğinden çok, orada birlikte bulunmanın benimsenmesi olgusu ağır basar

• Karşılaşılan yerler

– Ayinler

– Törenler

– Uzun nutuklar

– Aile yakınları arasındaki konuşmalar

– Aşk konuşmaları

– Sesin işitilip işitilmediğini kontrol etme sözcükleri

• Aynı sözcükler, aynı davranışlar tekrarlanır durur, aynı öyküler yeni baştan anlatılır

• Sonuçta başkasına anlamsız ve çekilmez gelecek olan bu iletişim, içinde olanlara ve iletişime konu olanlara zevk verir

• Dil kullanımı düzgüye yönelik

• Konuşucunun kullandığı dil üzerine bilgi vermesi

• Dilin bir öğesini açıklama durumu

• Dilin dil ile açıklanması işi

• Diliçi göndergelerden söz etme

• Kullanıldığı yerler

– Dersler

– Bilimsel metinler

– Öğretici konuşmalar

– Yani , : , demek istiyorum ki, bir başka deyişle ...

– Anlıyor musunuz?

– ............... demektir.

• “Kültürü oluşturan, insanı insan yapan bütün etkinliklerin, başarıların kökeninde dil vardır. İnsan için her şey dilden ibarettir. Dille yaşıyoruz, dilde yaşıyoruz. Birey de toplum da kendisini oluşturan özelliklerle donanmıştır. Ben seninle aynı olamam, Türk toplumu da Çin ya da Amerikan toplumuyla aynı olamaz…” Turan OFLAZOĞLU

• “Zarflar veya belirteçler; bir fiilin, fiilimsinin, sıfatın veya başka bir zarfın anlamını yer, zaman, durum ve miktar bakımından niteleyen sözcüklerdir. ”

“Arka sıradakiler, yazdıklarımı okuyabiliyor musunuz?”